Η εκτροφή γαλακτοπαραγωγών προβάτων σε ημιεντατικά και εκτατικά συστήματα της Μεσογείου, χαρακτηρίζεται από την χρήση βοσκοτόπων συχνά κοινόχρηστων, κατά τη διάρκεια της γαλακτικής περιόδου. Η πρακτική αυτή, που είναι συνηθισμένη σε χώρες όπως η Ελλάδα, εκθέτει συνεχώς τα πρόβατα σε λοιμώξεις από παράσιτα και κυρίως Γαστρεντερικά Νηματώδη (ΓΝ), ιδιαίτερα την άνοιξη και τις αρχές του καλοκαιριού. Την περίοδο αυτοί οι περιβαλλοντικές συνθήκες είναι ευνοϊκές για την ανάπτυξη των προνυμφών και συμπίπτει με την περίοδο βόσκησης των ζώων.
Τα ΓΝ ή αλλιώς γαστρεντερικοί σκώληκες προκαλούν τις μεγαλύτερες οικονομικές απώλειες, επηρεάζοντας αρνητικά τις αποδόσεις ακόμη και όταν δεν υπάρχουν εμφανή κλινικά συμπτώματα. Οι υποκλινικές λοιμώξεις συνδέονται με μείωση της πρόσληψης τροφής, διαταραχές στον μεταβολισμό της ενέργειας και των πρωτεϊνών και, κατά συνέπεια, με μειωμένη παραγωγή γάλακτος και χαμηλότερη οικονομική απόδοση της εκτροφής. Η επίδραση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική στις γαλακτοπαραγωγές προβατίνες, όπου ακόμη και μικρές μεταβολές στην ημερήσια παραγωγή μπορούν να οδηγήσουν σε σημαντικές απώλειες σε επίπεδο συνολικής γαλακτικής περιόδου.
Ο αντιπαρασιτικός έλεγχος στα παραγωγικά πρόβατα παρουσιάζει σημαντικούς περιορισμούς. Ο αριθμός των εγκεκριμένων δραστικών ουσιών κατά τη γαλακτική περίοδο είναι μικρός, λόγω του χρόνου αναμονής των περισσότερων ουσιών, ενώ η ανθεκτικότητα στις βενζιμιδαζόλες είναι ευρέως καταγεγραμμένη στην Ευρώπη. Σε αυτό το πλαίσιο, η επρινομεκτίνη, μία μακροκυκλική λακτόνη με ελάχιστη απέκκριση στο γάλα, αποτελεί μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εναλλακτική λύση για τον έλεγχο των γαστρεντερικών νηματωδών στα γαλακτοπαραγωγά πρόβατα.
Σε αυτό το άρθρο σας παρουσιάζουμε τη μελέτη των Termatzidou et al. (2020), η οποία αξιολόγησε την επίδραση της ενέσιμης επρινομεκτίνης στο παρασιτικό φορτίο, στην αύξηση της γαλακτοπαραγωγής και στην ποιότητα του γάλακτος σε φυσικώς μολυσμένες γαλακτοπαραγωγές προβατίνες.
Αξίζει να αναφερθεί ότι είναι η δεύτερη από τις τρεις μελέτες που έχει πραγματοποιήσει η εταιρεία CEVA στην Ελλάδα για την ενέσιμη επρινομεκτίνη. Γίνεται αντιληπτό, λοιπόν, ότι τα αποτελέσματά της είναι άμεσα εφαρμόσιμα στην ελληνική κτηνοτροφία.
Η μελέτη των Termatzidou et al. αξιολόγησε την ενέσιμη επρινομεκτίνη σε 150 γαλακτοπαραγωγές προβατίνες σε τρεις ελληνικές εκτροφές. Η θεραπεία οδήγησε σε σημαντική μείωση του αριθμού αυγών στα κόπρανα, με αποτελεσματικότητα άνω του 97% στις 30 ημέρες και σχεδόν 99% στις 90 ημέρες. Παράλληλα, οι θεραπευμένες προβατίνες παρήγαγαν περίπου 8% περισσότερο γάλα ημερησίως σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο έλεγχος των γαστρεντερικών νηματωδών μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην παραγωγικότητα των γαλακτοπαραγωγών προβάτων, όταν εντάσσεται σε ορθολογικό πρόγραμμα αποπαρασίτωσης.
| Παράμετρος | Περιγραφή |
| Μελέτη | Termatzidou et al., 2020 |
| Αντικείμενο | Επίδραση της ενέσιμης επρινομεκτίνης σε γαλακτοπαραγωγές προβατίνες με φυσική μόλυνση από γαστρεντερικά νηματώδη |
| Ζώα | 150 ενήλικες γαλακτοπαραγωγές προβατίνες |
| Φυλές | Assaf και Lacaune |
| Εκτροφές | 3 γαλακτοπαραγωγικές εκτροφές σε κεντρική και βόρεια Ελλάδα |
| Σύστημα εκτροφής | Ημιεντατικό, με βόσκηση |
| Θεραπεία | Ενέσιμη επρινομεκτίνη, υποδόρια χορήγηση |
| Βασικά αποτελέσματα | Μείωση παρασιτικού φορτίου και υψηλότερη ημερήσια παραγωγή γάλακτος |
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από τον Μάρτιο έως τον Αύγουστο του 2019 σε τρεις γαλακτοπαραγωγικές εκτροφές προβάτων της κεντρικής και βόρειας Ελλάδας, αντιπροσωπευτικές ημιεντατικών συστημάτων εκτροφής με βόσκηση. Συνολικά επιλέχθηκαν 150 ενήλικες γαλακτοπαραγωγές προβατίνες φυλών Assaf και Lacaune, κλινικά υγιείς, με καλό Δ.Θ.Κ., υγιή μαστό και στη δεύτερη έως τέταρτη γαλακτική περίοδο.
Οι προβατίνες βρίσκονταν στον τρίτο μήνα γαλακτοπαραγωγής, περίοδο που συνέπιπτε με την έναρξη της βόσκησης και θεωρείται κρίσιμη τόσο από παραγωγική όσο και από υγειονομική άποψη. Σε κάθε εκτροφή τα ζώα χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ισοδύναμες ομάδες.
Οι προβατίνες της ομάδας θεραπείας που παρουσίασαν αριθμό αυγών στα κόπρανα μεγαλύτερο από 300 την 60ή ημέρα μετά τη χορήγηση ενέσιμης επρινομεκτίνης έλαβαν δεύτερη θεραπεία.
Κατά τη διάρκεια της μελέτης πραγματοποιήθηκαν:
Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν την υψηλή αποτελεσματικότητα της επρινομεκτίνης έναντι των ΓΝ υπό συνθήκες πεδίου. Η μέση συνολική μείωση του αριθμού των αυγών στα κόπρανα ξεπέρασε το 97% στις 30 ημέρες και πλησίασε το 99% στις 90 ημέρες μετά τη θεραπεία.
Το κυρίαρχο παράσιτο, τόσο πριν όσο και μετά τη θεραπεία, ήταν το Haemonchus spp., το οποίο αναγνωρίστηκε επίσης ως το επικρατέστερο είδος στα δείγματα χόρτου που συλλέχθηκαν κατά τη διάρκεια της μελέτης. Το εύρημα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό λόγω της υψηλής παθογονικότητας του Haemonchus contortus και της αρνητικής επίδρασής του στην παραγωγικότητα ακόμη και σε υποκλινικές λοιμώξεις.
Σε δύο από τις τρεις εκτροφές, η πλειονότητα των θεραπευμένων προβατίνων χρειάστηκε δεύτερη θεραπεία μετά από 60 ημέρες, γεγονός που αναδεικνύει την υψηλή πίεση παρασιτικής μόλυνσης στα συστήματα συνεχούς βόσκησης και την ανάγκη παρακολούθησης μέσω κοπρανολογικών εξετάσεων κατά τη διάρκεια της γαλακτικής φάσης.
Το σημαντικότερο εύρημα της μελέτης ήταν η απόδειξη μιας θετικής και στατιστικά σημαντικής επίδρασης της ενέσιμης επρινομεκτίνης στην ημερήσια παραγωγή γάλακτος. Οι θεραπευμένες προβατίνες παρήγαγαν 8% περισσότερο γάλα ημερησίως σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου.
Το όφελος αυτό διατηρήθηκε καθ’ όλη τη διάρκεια της μελέτης, γεγονός που υποδηλώνει ότι η μείωση του παρασιτικού φορτίου είχε σταθερή και διαρκή επίδραση στην αύξηση της γαλακτοπαραγωγής. Αν και οι διαφορές στη συνολική παραγωγή ανά γαλακτική περίοδο δεν έφτασαν σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας, παρατηρήθηκαν σταθερές αυξήσεις στην ομάδα θεραπείας στο ενεργειακά διορθωμένο γάλα, καθώς και στο γάλα διορθωμένο ως προς το λίπος και την πρωτεΐνη.
Από πρακτική άποψη, οι διαφορές αυτές μπορούν να έχουν σημαντικό οικονομικό αντίκτυπο, ιδιαίτερα σε εκτροφές που προσανατολίζονται στην παραγωγή γάλακτος για τυροκόμηση, όπου ο όγκος παραγόμενου γάλακτος και η περιεκτικότητα σε στερεά συστατικά είναι καθοριστικής σημασίας.
Η θεραπεία με επρινομεκτίνη δεν είχε επιπτώσεις στην ποιότητα του γάλακτος. Δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές στα ποσοστά λίπους, πρωτεΐνης ή λακτόζης, ούτε στον αριθμό σωματικών κυττάρων μεταξύ της ομάδας θεραπείας και της ομάδας ελέγχου.
Ωστόσο, οι τιμές των ποιοτικών χαρακτηριστικών ήταν σταθερά ελαφρώς υψηλότερες στην ομάδα θεραπείας, γεγονός που θα μπορούσε να αντανακλά μια συνολική βελτίωση της θρεπτικής και μεταβολικής κατάστασης των προβατίνων μετά τον αποτελεσματικό έλεγχο των γαστρεντερικών νηματωδών.
Στη βελτίωση των ποιοτικών χαρακτηριστικών μετά τη χορήγηση επρινομεκτίνης, που διαπίστωσαν άλλοι συγγραφείς έχουμε αναφερθεί σε προηγούμενο άρθρο για μία πρόσφατη ελληνική μελέτη.
Οι επιδράσεις που παρατηρήθηκαν στην παραγωγή γάλακτος μπορούν να εξηγηθούν από τις φυσιολογικές συνέπειες των παρασίτων στον μεταβολισμό του ζώου. Τα ΓΝ προκαλούν μείωση της πρόσληψης τροφής και διαταραχές στην πέψη και απορρόφηση των θρεπτικών συστατικών. Στην περίπτωση του Haemonchus contortus, η χρόνια απώλεια αίματος και πρωτεϊνών επιδεινώνει ακόμη περισσότερο την κατάσταση, ιδιαίτερα στις προβατίνες σε γαλακτοπαραγωγή.
Η αντιμετώπιση αυτών των παρασίτων μέσω της χρήσης ενέσιμης επρινομεκτίνης βελτιώνει τη διαθεσιμότητα ενέργειας και πρωτεϊνών στο ζώο για τη σύνθεση γάλακτος, γεγονός που εξηγεί την παρατηρούμενη αύξηση της ημερήσιας γαλακτοπαραγωγής χωρίς μεταβολές στη σύστασή του.
Η μελέτη αυτή παρέχει ισχυρά επιστημονικά δεδομένα υπέρ της χρήσης της ενέσιμης επρινομεκτίνης ως στρατηγικού εργαλείου για τον έλεγχο των γαστρεντερικών σκωλήκων στα γαλακτοπαραγωγά πρόβατα. Η υψηλή αποτελεσματικότητά της έναντι του Haemonchus spp., ο μηδενικός χρόνος αναμονής στο γάλα και η αύξηση της γαλακτοπαραγωγής καθιστούν τη συγκεκριμένη θεραπευτική επιλογή ιδιαίτερα ωφέλιμη κατά τη διάρκεια της γαλακτικής περιόδου.
Ωστόσο, τα αποτελέσματα δείχνουν επίσης ότι σε συνθήκες υψηλής παρασιτικής πίεσης, μία μόνο θεραπεία στην αρχή της περιόδου βόσκησης ενδέχεται να μην είναι επαρκής. Ο κτηνίατρος θα πρέπει να εντάσσει την επρινομεκτίνη σε ένα ορθολογικό πρόγραμμα ελέγχου που να περιλαμβάνει παρακολούθηση των εκτροφών με κοπρανολογικές εξετάσεις και σε ορισμένες περιπτώσεις επιλεκτικές θεραπείες, ώστε να αποφευχθεί η ανάπτυξη ανθεκτικότητας των παρασίτων.
Βιβλιογραφία