Οι παρασιτώσεις αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες με αρνητικές επιπτώσεις στη γαλακτοπαραγωγή των προβάτων, ιδιαίτερα σε συστήματα εκτροφής με βόσκηση, όπως αυτά που επικρατούν στην Ελλάδα. Τα παράσιτα επηρεάζουν αρνητικά την υγεία των ζώων, μειώνουν την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών και οδηγούν σε απώλειες παραγωγής και ζώων.
Η αποτελεσματική αποπαρασίτωση αποτελεί βασικό εργαλείο αντιμετώπισης των παρασιτώσεων. Ωστόσο, η επιλογή του κατάλληλου ανθελμινθικού είναι κρίσιμη, καθώς μεταξύ των διαθέσιμων δραστικών ουσιών και μορφών χορήγησης, διαφέρει τόσο η διάρκεια δράσης όσο και η αποτελεσματικότητα.
Στο παρακάτω άρθρο σας παρουσιάζουμε μία νέα ελληνική μελέτη των Arsenopoulos et al., 2025
Οι στόχοι της παρούσας μελέτης ήταν να συγκριθούν τα αντιπαρασιτικά σύντομης διάρκειας δράσης (δηλ. αλμπενταζόλη) με τα μεγαλύτερης διάρκειας δράσης (δηλ. επρινομεκτίνη) και να προσδιοριστεί η επίδραση κάθε αντιπαρασιτικού στην γαλακτοπαραγωγή και την ποιότητα του γάλακτος σε προβατίνες της φυλής Χίου με φυσική μόλυνση από γαστρεντερικά νηματώδη (σκώληκες).
Ας δούμε πως πραγματοποιήθηκε και τι ανέδειξε αυτή η ενδιαφέρουσα μελέτη.
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε 12 ημιεντατικές εκτροφές προβάτων φυλής Χίου στην Ελλάδα και περιλάμβανε συνολικά 480 προβατίνες με μέση γαλακτοπαραγωγή 260 λίτρα ανά γαλακτική περίοδο.
Οι προβατίνες βρίσκονταν στον τέταρτο μήνα μετά τον τοκετό, ενώ σε όλες τις εκτροφές το εμβολιακό πρόγραμμα (εμβολιασμός για λ.αγαλαξία και εντεροτοξιναιμία ανά έξι μήνες) και το πρόγραμμα αποπαρασίτωσης (βενζιμιδαζόλες κοντά στον τοκετό) ήταν παραπλήσιο.
Τα ζώα κατανεμήθηκαν σε τέσσερις ομάδες σε κάθε εκτροφή:
Η διάρκεια της μελέτης ήταν 75 ημέρες. Κατά τη διάρκεια αυτή πραγματοποιήθηκαν επαναλαμβανόμενες μετρήσεις για:
Τα γαστρεντερικά παράσιτα που κυριαρχούσαν στις εκτροφές είναι τα Teladorsagia, Haemonchus και Trichostrongylus spp.
Η επρινομεκτίνη και στις δύο μορφές, pour-on και ενέσιμη, παρουσίασε υψηλή και παρατεταμένη αποτελεσματικότητα:
Αντίθετα, η αλμπενταζόλη εμφάνισε χαμηλή αποτελεσματικότητα (έως 90% η μέγιστη), κάτω από το όριο του 95% όπου θεωρείται αποτελεσματικό ένα αντιπαρασιτικό.
Αυτό το γεγονός είναι ενδεικτικό ανθεκτικότητας των παρασίτων στην αλμπενταζόλη.
Η επρινομεκτίνη αύξησε σημαντικά την ημερήσια παραγωγή γάλακτος συγκριτικά με την ομάδα ελέγχου:
Η ενέσιμη μορφή παρουσίασε τη μεγαλύτερη αύξηση στη γαλακτοπαραγωγή, ενώ ήταν η μόνη μορφή επρινομεκτίνης που είχε σημαντικά μεγαλύτερη αύξηση παραγωγής συγκριτικά με την ομάδα αλμπενταζόλης.
Τα πρόβατα που έλαβαν επρινομεκτίνη και στις δύο μορφές είχαν σημαντικά μεγαλύτερη περιεκτικότητα λίπους στο γάλα από την ομάδα ελέγχου και την ομάδα της αλμπενταζόλης.
Η λιποπεριεκτικότητα για τις δύο ομάδες επρινομεκτίνης σε σχέση με την ομάδα ελέγχου φαίνεται παρακάτω:
Επίσης, η περιεκτικότητα του γάλακτος σε πρωτεΐνη ήταν σημαντικά μεγαλύτερη για τις ομάδες που έλαβαν επρινομεκτίνη συγκριτικά με την ομάδα αλμπενταζόλης και ελέγχου. Η πρωτεϊνοπεριεκτικότητα αυξήθηκε 0,191% για την pour-on και 0,247% για την ενέσιμη επρινομεκτίνη σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου.
Φαίνεται ξεκάθαρα ότι η χρήση επρινομεκτίνης και ιδιαίτερα της ενέσιμης μορφής, οδήγησε σε σημαντική βελτίωση των ποιοτικών χαρακτηριστικών του γάλακτος.
Παρατηρήθηκε σημαντική μείωση των σωματικών κυττάρων στα ζώα και των τριών ομάδων που έλαβαν ανθελμινθική αγωγή.
Αυτό το γεγονός συνδέεται με καλύτερη υγεία μαστού και μειωμένο κίνδυνο μαστίτιδας, μετά την αντιμετώπιση των παρασίτων αλλά και με παραγωγή ανώτερης ποιότητας γάλακτος.
Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση των παρασίτων έχει άμεση επίδραση τόσο στην παραγωγή όσο και στην ποιότητα του γάλακτος.
Η επρινομεκτίνη φαίνεται ότι έχει παρατεταμένη δράση έως και 10 εβδομάδες σε κάποιες περιπτώσεις. Στην μελέτη καταγράφηκε, ότι η μεγαλύτερη αύξηση στην παραγωγή γάλακτος συνδέθηκε με την ενέσιμη μορφή αυτού του μακράς δράσης ανθελμινθικού (241 ml επιπλέον γάλα ανά προβατίνα ανά ημέρα).
Η υπεροχή της ενέσιμης επρινομεκτίνης αποδίδεται στην υψηλότερη βιοδιαθεσιμότητά της.
Η αυξημένη παραγωγή γάλακτος μετά την αποτελεσματική αντιμετώπιση των παρασίτων σχετίζεται με:
Επιπλέον, η βελτίωση της ποιοτικής σύνθεσης του γάλακτος (λιπαρά, πρωτεΐνη) συνδέεται με τη βελτιωμένη πέψη και απορρόφηση θρεπτικών συστατικών, καθώς τα παράσιτα επηρεάζουν αρνητικά τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος.
Η μείωση του ΑΣΚ, που συνδέεται με βελτίωση της υγείας του μαστού, εξηγείται από το γεγονός ότι ο παρασιτισμός από σκώληκες μειώνει τις πρωτεΐνες και τα αντισώματα. Αυτή η μείωση έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του ΑΣΚ και την εμφάνιση κλινικής ή υποκλινικής μαστίτιδας. Η σύνδεση μεταξύ αυξημένου παρασιτικού φορτίου και μαστίτιδας έχει αναδειχθεί ξανά στην Ελλάδα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η παρατηρούμενη μειωμένη αποτελεσματικότητα της αλμπενταζόλης, η οποία σχετίζεται με την ανάπτυξη ανθεκτικότητας των παρασίτων. Το πρόβλημα αυτό καταγράφεται όλο και συχνότερα στην πράξη, ενώ έχει αναφερθεί ξανά στη χώρα μας.
Τα σημαντικότερα ευρήματα της μελέτης είναι ότι:
Συνολικά, η χρήση μακράς δράσης ανθελμινθικών όπως η επρινομεκτίνη είναι μία αποτελεσματική στρατηγική για τη βελτίωση της παραγωγικότητας στις γαλακτοπαραγωγές εκτροφές.
Arsenopoulos, K.V.; Michalopoulou, E.; Papadopoulos, E. Comparing Short Versus Long Persistency of Anthelmintics: Impactson Dairy Sheep Production. Animals 2025, 15, 1028. https://doi.org/10.3390/ani15071028
Gallidis, E.; Angelopoulou, K.; Papadopoulos, E. First identification of benzimidazole resistant Haemonchus contortus in sheep in Greece. Small Rum. Res. 2012, 106, 27–29.
Arsenopoulos, K.; Minoudi, S.; Symeonidou, I.; Triantafyllidis, A.; Katsafadou, A.I.; Lianou, D.T.; Fthenakis, G.C.; Papadopoulos, E. Frequency of resistance to benzimidazoles of Haemonchus contortus helminths from dairy sheep, goats, cattle and buffaloes in Greece. Pathogens 2020, 9, 347.
Lespine, A.; Sutra, J.; Dupuy, J.; Alvinerie, M. Eprinomectin in goat; assessment of subcutaneous administration. Parasitol. Res. 2003, 89, 120–122.
Mavrogianni, V.S.; Papadopoulos, E.; Gougoulis, D.A.; Gallidis, E.; Ptochos, S.; Fragkou, I.A.; Orfanou, D.C.; Fthenakis, G.C. Gastrointestinal trichostrongylosis can predispose ewes to clinical mastitis after experimental mammary infection. Vet. Parasitol. 2017, 245, 71–77. 63.
Kordalis, N.G.; Arsenopoulos, K.; Vasileiou, N.G.C.; Mavrogianni, V.S.; Lianou, D.T.; Papadopoulos, E.; Fthenakis, G.C. Field evidence for association between increased gastrointestinal nematode burden and subclinical mastitis in dairy sheep. Vet. Parasitol. 2019, 265, 56–62.