BVD στα βοοειδή: Γιατί η προστασία του εμβρύου είναι κρίσιμη για την πρόληψη μοσχαριών PI

BVD στα βοοειδή: Γιατί η προστασία του εμβρύου είναι κρίσιμη για την πρόληψη μοσχαριών PI 

 Η ιογενής διάρροια των βοοειδών (BVD) αποτελεί σημαντική απειλή για την υγεία και την οικονομικότητα των εκτροφών βοοειδών σε όλο τον κόσμο. Αυτή η σιωπηλή νόσος εξασθενεί το ανοσοποιητικό σύστημα, αυξάνει την ευπάθεια σε δευτερογενείς λοιμώξεις και προκαλεί αναπαραγωγικές διαταραχές, όπως αποβολές, πρόωρους θανάτους και αδύναμα μοσχάρια. 

Η επιμονή και η μετάδοση της BVD εντός των κοπαδιών οφείλονται κυρίως σε ζώα που εκκρίνουν συνεχώς τον ιό, τα οποία είναι γνωστά ως ζώα με επίμονη λοίμωξη (PI).
Χωρίς εμβολιασμό, η BVD θα συνεχίσει να εξαπλώνεται, οδηγώντας σε χρόνια προβλήματα υγείας των κοπαδιών και σε σημαντικές οικονομικές απώλειες. 

 Τι είναι τα ζώα PI στην ιογενή διάρροια των βοοειδών; 

Ζώα PI είναι τα βοοειδή που μολύνονται ενδομήτρια από τον ιό της BVD σε πρώιμο στάδιο της κύησης, δεν τον αναγνωρίζουν ως ξένο παθογόνο και τον εκκρίνουν διαρκώς σε όλη τους τη ζωή.
Τα ζώα με επίμονη λοίμωξη (PI) μολύνονται ενδομήτρια μεταξύ της 30ής και της 125ης ημέρας της κύησης. Σε αυτό το στάδιο, το ανοσοποιητικό τους σύστημα δεν έχει ακόμη αναπτυχθεί πλήρως, πράγμα που σημαίνει ότι δεν αναγνωρίζουν τον ιό ως ξένο παθογόνο. Ως αποτέλεσμα, παραμένουν μολυσμένα για όλη τους τη ζωή: δεν θα απαλλαγούν ποτέ από τον ιό. Αυτά τα ζώα λειτουργούν ως «ιικές δεξαμενές», διατηρώντας τη νόσο εντός του κοπαδιού.
Η καταπολέμηση της BVD εξαρτάται, επομένως, από τη διαχείριση των ζώων PI. Αυτό περιλαμβάνει:

• Την ανίχνευση και την απομάκρυνση των υφιστάμενων ζώων PI.
• Την πρόληψη της γέννησης νέων μοσχαριών PI, μια αποτελεσματική στρατηγική για την εξάλειψη της νόσου.

Ο εμβολιασμός των αγελάδων και των μοσχίδων είναι κρίσιμος για την επίτευξη αυτού του στόχου.

Παράδειγμα 1: Κοπάδι με τοκετούς όλο τον χρόνο

Ας εξετάσουμε ένα κοπάδι 100 αγελάδων που δεν έχουν εμβολιαστεί, με τους τοκετούς να κατανέμονται ομοιόμορφα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Σε οποιαδήποτε δεδομένη χρονική στιγμή, 75 αγελάδες είναι έγκυες, εκ των οποίων οι 25 βρίσκονται στο κρίσιμο χρονικό διάστημα των 30–125 ημερών, την περίοδο κατά την οποία ενδέχεται να αναπτυχθούν μοσχάρια με PI.
Εάν, για παράδειγμα, ο ιός του BVD εισέλθει στο κοπάδι στα μέσα Αυγούστου, οι αγελάδες που γονιμοποιήθηκαν μεταξύ Απριλίου και Ιουλίου διατρέχουν κίνδυνο. Χωρίς εμβολιασμό, θα μπορούσαν να γεννηθούν 25 μοσχάρια PI. Εάν το κοπάδι εμβολιαστεί με εμβόλιο που παρέχει 100% προστασία στο έμβρυο, δεν θα γεννηθούν μοσχάρια PI, εξασφαλίζοντας πλήρη προστασία. Ωστόσο, εάν χρησιμοποιηθεί εμβόλιο με μερική προστασία, όπως 94%, το 6% των 25 αγελάδων που διατρέχουν κίνδυνο παραμένει απροστάτευτο, πράγμα που σημαίνει ότι θα μπορούσαν να γεννηθούν 1–2 μοσχάρια PI.

Πίνακας 1. Κοπάδι με τοκετούς όλο τον χρόνο.

Παράδειγμα 2: Κοπάδι με εποχιακούς τοκετούς

Τώρα ας εξετάσουμε ένα κοπάδι με εποχιακούς τοκετούς από τον Νοέμβριο έως τον Απρίλιο. Το χρονικό παράθυρο κινδύνου μετατοπίζεται: καμία αγελάδα δεν βρίσκεται στη ζώνη κινδύνου των 30–125 ημερών μεταξύ Δεκεμβρίου και Φεβρουαρίου. Ωστόσο, αν ο ιός εμφανιστεί τον Αύγουστο, κατά τη διάρκεια της περιόδου βόσκησης, 50 αγελάδες διατρέχουν κίνδυνο.
Χωρίς εμβολιασμό: 50 μοσχάρια PI, ένα καταστροφικό αποτέλεσμα για το κοπάδι.
Με 100% προστασία του εμβρύου: μηδέν μοσχάρια με επίμονη λοίμωξη (PI).
Με μερική προστασία (94%): 3 μοσχάρια με επίμονη λοίμωξη (PI), αρκετά για να πυροδοτήσουν εκ νέου μια έξαρση.

Πίνακας 2. Κοπάδι με εποχιακούς τοκετούς

Γιατί η μερική προστασία μπορεί να μην αρκεί;

Η μερική προστασία εξακολουθεί να επιτρέπει τη γέννηση ορισμένων μοσχαριών PI. Επειδή κάθε ζώο PI μεταδίδει συνεχώς τον ιό, ακόμη και ένα μόνο μολυσμένο μοσχάρι μπορεί να διατηρήσει τη νόσο εντός του κοπαδιού για χρόνια. Με την πρώτη ματιά, μια αποτελεσματικότητα εμβολίου 94% μπορεί να φαίνεται ικανοποιητική. Ωστόσο, στον έλεγχο της BVD, η μερική προστασία προσφέρει μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας. Ο λόγος είναι ο εξής:

• Τα μοσχάρια με επίμονη λοίμωξη (PI) λειτουργούν ως δεξαμενή του ιού: ένα μόνο μοσχάρι PI μπορεί να μολύνει δεκάδες άλλα, συμπεριλαμβανομένων των εγκύων αγελάδων, πριν εντοπιστεί.
• Έρευνα των Fountain et al. (2021) έδειξε ότι μια μεμονωμένη είσοδος του ιού σε ένα μεγάλο κοπάδι 800 ζώων συνεπάγεται 23% κίνδυνο το παθογόνο να παραμείνει για πάνω από 15 χρόνια, εμποδίζοντας τις προσπάθειες εκρίζωσης. Ακόμη και σε μικρότερα κοπάδια των 50 ζώων, ο ιός μπορεί να χρειαστεί οκτώ χρόνια για να εξαλειφθεί μόνος του.
• Ένα ποσοστό αποτυχίας 6% σημαίνει ότι η νόσος παραμένει στο κοπάδι, θέτοντας σε κίνδυνο τις προσπάθειες εκρίζωσης.

Ο εμβολιασμός ως μέρος ολοκληρωμένου προγράμματος ελέγχου της BVD.

Ο εμβολιασμός αποτελεί βασικό εργαλείο στον έλεγχο της BVD, αλλά δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μεμονωμένο μέτρο. Ένα αποτελεσματικό πρόγραμμα ελέγχου περιλαμβάνει ανίχνευση και απομάκρυνση υφιστάμενων ζώων PI, έλεγχο εισαγωγής νέων ζώων, βιοασφάλεια, κατάλληλο εμβολιαστικό πρόγραμμα και τακτική κτηνιατρική παρακολούθηση. Η αξία της πλήρους εμβρυϊκής προστασίας είναι ότι συμβάλλει στην πρόληψη της γέννησης νέων PI μοσχαριών μέσα σε αυτό το συνολικό πλαίσιο.

Η ακριβής καταγραφή και αξιολόγηση του κόστους παραγωγής επιτρέπει στον παραγωγό να εντοπίζει τα σημεία όπου υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης και να λαμβάνει αποφάσεις που βασίζονται σε πραγματικά δεδομένα. Παράλληλα, διευκολύνει την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων που εφαρμόζονται στη μονάδα, είτε αυτές αφορούν τη διατροφή, την αναπαραγωγή, την υγεία του ζωικού κεφαλαίου ή τη συνολική διαχείριση της εκτροφής.

Σε ένα περιβάλλον όπου οι τιμές των εισροών μεταβάλλονται συνεχώς, η παρακολούθηση του κόστους παραγωγής αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας και της μακροχρόνιας βιωσιμότητας μιας εκτροφής.

Συμπεράσματα

• Ο εμβολιασμός αποτελεί τον πυρήνα της αποτελεσματικής αντιμετώπισης της BVD.
• Η πλήρης εμβρυϊκή προστασία είναι κρίσιμη στον έλεγχο της BVD, επειδή μειώνει τον κίνδυνο γέννησης νέων PI μοσχαριών, τα οποία μπορούν να διατηρήσουν τη νόσο μέσα στο κοπάδι.

Βιβλιογραφία

Fountain, J., Hernandez-Jover, M., Kirkeby, C., Halasa, T., Manyweathers, J., Maru, Y., & Brookes, V. (2021). Modelling the Effect of Bovine Viral Diarrhea Virus in Australian Beef Herds. Frontiers in Veterinary Science, 8, 795575.